Abşeron qəzetinin yeni sayı
«    Yanvar 2018    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 
5-01-2018, 19:31 Oxunub: 826

Orta məktəblərdə İKT-nin rolu

Orta məktəblərdə İKT-nin rolu


İKT-nin tətbiqi ilə əlaqədar yeni bacarıqların formalaşması haqqında müzakirələr aparır, şagirdlərin maraq və qabiliyyətlərinin üzə çıxarılmasına çalışıram. Bir informatika müəllimi kimi düşünürəm ki, kompüter biliklərinin əsası məhz orta məktəbdə, ibtidai təhsildə qoyularsa, daha yaxşı nailiyyətlər əldə edə bilərik. Əgər əvvəllər kompüterdə işləməyi bacarmaq kompüter savadı sayılırdısa, indi artıq bu ümumi savad hesab olunur. Kompüteri bilməyən üçün təhsil almaq, elmi yaradıcılıqla məşğul olmaq çətindir. İndi İKT yalnız təhsil prosesini təmin edən üsul deyil, o həm də məktəblinin müstəqil qavrama qabiliyyətini təmin etmək üçün yeni imkanlar açır, uşaqları yeni biliklər qazanmağa sövq edir. Biliyə həvəsin kökündə isə həyati maraq dayanır. Şagird fikirləşir: hansı biliklər mənə daha çox lazımdır, hansı metodların köməyi ilə mən bu bilikləri əldə edə bilərəm? Beləliklə, İKT biliyə can atmaqla digər həyati vacib məsələlər barədə qərarın qəbul edilməsi arasında bənd rolunu oynayır. Şagird təhsilin onun həyatında hansı rolu oynadığını başa düşən kimi onda təhsilini davam etdirməyə həvəs yaranır.

Şagirdlərin fasiləsiz təhsilə yolu isə müəllimlərin fasiləsiz təhsilindən keçir.

İKT-nin məktəb praktikasında istifadəsi ilə əlaqədar olaraq müəllimin rolu dəyişmişdir. İndi müəllimin rolu şagirdlərə informasiyanın ötürülməsi ilə məhdudlaşmır. O, uşaqlarda tənqidi və yaradıcı təfəkkürü dəstəkləyir və stimullaşdırır, kompüter savadının inkişafına kömək edir, onlarda birgə fəaliyyət bacarığı tərbiyə edir, onlara effektiv ünsiyyət qurmağı və müxtəlif vəziyyətlərdə uğurla hərəkət etməyi öyrədir. Müəllimlərin, şagirdlərin öyrənmə tələbatlarını ödəmək üçün təlim metodları müasir dövrün tələblərinə uyğunluğu nöqteyi-nəzərindən yenidən nəzərdən keçirilir. Onlayn test sistemi müəllimə şagirdlərin bilik səviyyəsini adekvat qiymətləndirməyə kömək edir. İKT-nin tədris prosesinə tətbiqi ilə ənənəvi tədris resurslarının bir hissəsinə artıq ehtiyac qalmır və onlar yavaş-yavaş dövriyyədən çıxır.

Şagirdlərlə aparılan sorğular da tədrisdə İKT-dən istifadənin onlarda özünə inamı və fənnə marağı artırdığını sübut edir.

Bildiyimiz kimi, sinifdəki şagirdlərin psixoloji durumu müxtəlifdir. Elə şagirdlər var ki, dərs zamanı onlar öz cavablarının səhv olduğunu düşünür, həmyaşıdlarından və müəllimdən utanaraq cavab verməkdən imtina edir və bununla da daha passiv vəziyyətə düşürlər. Fərdi kompüter qarşısında əyləşən şagird isə artıq maşından çəkinmir, onunla kompüter arasında əks-əlaqə yaranır, özünün fikirləşdiyi cavabları kompüterə daxil edir, səhvlərini görür, onları kompüterin köməyi ilə düzəldir, mənfi emosiyalardan uzaq olur və nəticədə özünə inamı artır.

İKT görmə vasitəsilə informasiya qəbulunun imkanlarını artırır, belə ki, gözlə görünməyən, rəng və formasını dəyişən əşyaların təsvirini reallaşdırır. Video və ya animasiyalar formasında olan tapşırıqların yaxşı mətn və gözəl musiqinin müşayiəti ilə verilməsi şagirdə güclü təsir edərək, onun bədii zövqünün inkişafına, materialı daha yaxşı mənimsəməsinə səbəb olur. Beləliklə, İKT nəinki insanın əqli imkanlarını inkişaf etdirir, həmçinin yeni inkişaf perspektivləri, yeni qlobal mədəniyyət sistemi yaradır və təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün maraqlı imkanlar açır. Orta məktəbdən başlayaraq şagirdlərin müxtəlif fənlərə olan maraqlarını artırmaq, məlumatı tez və effektiv mənimsəmələri üçün informatika və digər fənn müəllimləri hər hansı ümumi mövzunu iki və bəzi hallarda üç fənni birgə - inteqrativ dərs formasında keçmələri məqsədəuyğundur. Şagirdlərin biliklərinin dərinləşdirilməsində informatika və informasiya texnologiyaları fənninin digər fənlərlə əlaqəli tədrisi çox böyük imkanlara malikdir. Bunun üçün ayrı-ayrı siniflərin fənlər üzrə proqram və dərslikləri hazırlanarkən həmin sinfin informatika və informasiya texnologiyaları fənni nəzərə alınır, bu proqramlarda inteqrativ dərslər üçün saatlar ayrılır. Müəllimlər fənlərarası əlaqə probleminə lazımi qədər əhəmiyyət verməlidir. Təcrübəmdən görürəm ki, öz fənni ilə yanaşı, digər yaxın fənləri də müəyyən səviyyədə bilən müəllimlərin təlim nailiyyətləri daha yüksək olur. Bunun əsas səbəbi isə həmin müəllimlərin öz dərslərini sanki bir neçə fənn müəllimi kimi tədris etməsidir.

İnformasiya və kommunikasiya texnologiyaları orta məktəb kursunda bütün fənlərin tədrisində geniş tətbiq olunur. İKT-nin informatika fənninin tədrisində tətbiq olunmasına xüsusi maraq vardır. Orta məktəblərdə informatikanın tədrisi zamanı kompüter texnologiyalarından istifadə olunması belə bir nəticəyə gəlməyə əsas verir ki, yüksək təlim keyfiyyətinin əldə olunması üçün bu texnologiyadan həm materialın öyrədilməsi, həm də şagird nailiyyətlərinin qiymətləndirilməsi mərhələsində sistematik olaraq istifadə olunsun. Kompüter və proyektordan istifadə edilərək sinfin fəallaşdırma mərhələsində əvvəlki mövzular viktorina, müxtəlif oyunlar, frontal sorğular və s. şəkildə soruşula, problemin nədən ibarət olması, onun ətrafında tədqiqatların aparılması, hər bir şagirdin problem ətrafındakı mülahizələri, müəllimin hər bir fikrə münasibəti, ümumiləşdirmə və izahat isə slaydlar vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Müasir kompüterlər orta məktəbdə xüsusi öyrədici proqramların hazırlanmasında, şagirdlərin bilik və bacarıqlarının yoxlanılması prosesində, onların yaradıcılığı başa düşmək üçün kompüter modellərinin hazırlanmasında, tədris prosesinin təşkilində, tətbiqi məsələlərin həll olunmasında, dərs vəsaitlərinin hazırlanmasında, ev tapşırıqlarının verilməsində (məsələn, İnternetdən istifadə edib müxtəlif nəzəri məlumatların, təqdimatların hazırlanmasında və s.), interaktiv elektron dərsliklərin hazırlanmasında istifadə oluna bilər.

İnformatika fənni təliminin əsas məqsədi insanlarda məntiqi və alqoritmik təfəkkür tərzini, məsələlərin səmərəli həlli üsullarının seçilməsinə yönəlmiş yaradıcı və əməli düşünmə qabiliyyətlərini formalaşdırmaq, həmçinin onların gündəlik qarşılaşdıqları problemlərin həlli üçün tələb olunan zəruri informasiyaları kompüter vasitəsilə ala bilmələri sahəsində texniki bacarıq və vərdişlərin öyrədilməsidir. İKT kursuna mətn və qrafiki redaktorlar, elektron cədvəllər, verilənlər bazası, telekommunikasiya vasitələri, multimedia texnologiyaları, audio-video konfrans, İnternet, informasiya sistemləri və s. daxildir və onların öyrənilməsi praktik istifadə baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Hazırda cəmiyyətin və onun bütün sahələrinin inkişafı İnternetin artmaqda olan intellektual imkanlarından və informasiya resurslarından geniş istifadə olunması ilə əlaqədardır. Ona görə də konkret halda "İnformatika" kursunun tədrisinin əsas məqsədi və vəzifəsi insanları informatikanın elm və informasiya sənayesi sahəsi kimi, həmçinin fərdi kompüterlərin və İnternetin müasir vəziyyəti ilə, eləcə də ən müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının imkanları və tətbiq dairələri ilə tanış etmək, onlarda həmin texnologiyalardan səmərəli istifadə sahəsində vərdişlər aşılamaqdır. Bu işdə informatika müəllimlərinin üzərinə daha çox məsuliyyət düşür. Mən dərs prosesində yuxarıda göstərdiklərimi nəzərə almağa çalışıram.

Dilarə Əlisultanova
Xırdalan şəhər 2 nömrəli tam orta məktəbin informatika müəllimi


Orta məktəblərdə İKT-nin rolu
Orta məktəblərdə İKT-nin rolu
Orta məktəblərdə İKT-nin rolu
XƏBƏR LENTİ
20:51 | Abşeron rayon Uşaq Gənclər İnkişaf Mərkəzində 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anıldı 17:23 | “Riyaziyyat və informatika fənn aylığı”nın yekununa həsr olunmuş konfrans keçirilib 18:27 | Xırdalanın 1 saylı uşaq bağçasında 'açıq məşğələ' keçirilib 18:04 | İlham Əliyev: Xırdalan şəhərində müasir xəstəxananın tikintisi davam etdiriləcək 22:22 | Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan Ordusu bundan sonra da güclənəcək və istənilən tapşırığı yerinə yetirməyə hazırdır" 22:00 | Abşeron idmançıları Türkiyədən 7 medalla qayıdıb 17:22 | Prezident 2018-ci ili “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan etdi 16:01 | "Şifahi xalq ədəbiyyatı söz xəzinəsidir" adlı tədbir 13:10 | Abşeronlu gənclər hərbi xidmətə yola salınıb 15:31 | 20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş açıq məşğələ 19:31 | Orta məktəblərdə İKT-nin rolu 13:12 | Abşeronda sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün bayram şənliyi təşkil edilib 20:46 | Güzdək məktəbində Həmrəylik Günüvə Yeni il münasibəti ilə tədbir keçirilib 18:49 | Xırdalan məktəbində “Riyaziyyat gecəsi” keçirilib. 18:12 | Xırdalan bağçasında Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü və Yeni İl münasibəti ilə bayram şənliyi keçirildi. 17:59 | 24 saylı bağçada Həmrəylik günü və yeni il tədbiri keçirildi 17:35 | Xırdalan 2 saylı uşaq bağçasında Yeni il şənliyi keçrilib 17:17 | Şagirdlərlə İlham Zəkiyevin görüşü keçirilib 17:08 | Abşeronda əlillər üçün bayram süfrəsi açılıb 16:41 | Prezident İlham Əliyev Mehdiabad-Digah-Məmmədli avtomobil yolunun açılışında iştirak edib 14:36 | Xırdalan 2 saylı məktəbdə Riyaziyyat gecəsi keçirilib 21:11 | Abşeronda Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü və Yeni il bayramı qeyd olunub