Abşeron qəzetinin yeni sayı
«    Oktyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031 
24-01-2015, 20:47 Oxunub: 970

Azərbaycanı Fransada tanıdan istedadlı yazıçının anadan olmasından 110 il ötür

 

Azərbaycanı Fransada tanıdan istedadlı yazıçının anadan olmasından 110 il ötür

 

Taleyin ağrı-acısını dadıb, doğma Vətəndən uzaq düşən elələri var ki, onların adı sonradan mənsub olduqları məmləkətlərlə bir çəkilir. Fransada yaşayıb-yaratmış azərbaycanlı yazıçı Əsədullayeva Ümm-əl-Banu (Banin) də belələrindəndir. Məşhur Azərbaycan milyonçuları Şəmsi Əsədullayevin və Musa Nağıyevin nəvəsi, Azərbaycan Demokratik Respublikasının nazirlərindən biri, milyonçu Mirzə Əsədullayevin qızı olan Ümm-əl-Banu 1905-ci ilin yanvar ayında anadan olub. Bu il onun anadan olmasının 110 ili tamam olur.

Hələ anadan doğulanda anasını itirən Üm-əl-Banunun sonrakı həyatı da acınacaqlı olub. Sonralar o öz taleyi haqqında yazırdı: "Mən doğma anamı tanımırdım. Çünki gözünü açanda o artıq dünyasını dəyişmişdi”. Onun dünyaya gəlişi kimi, sonrakı həyatı da rəvan keçmir. Hakimiyyətə gələn bolşeviklər atasını həbs edirlər, babalarının var-yoxu əllərindən alınır. O, atasını həbsxanadan qurtarmaq, ölkədən çıxmaq üçün istəmədiyi, lakin hörmətli bir şəxsə ərə gedir. O, 19 yaşında Türkiyədə əri Balabəy Qocayevdən ayrılaraq Parisə doğmalarının yanına yollanır. Fransada maneken, mağazada satıcı, dəftərxanada katibə, tərcüməçi işləyir... Sonradan Banu fransalı dostlarının məsləhəti ilə xatirələrini qələmə almağa başlayır.

1946-cı ildə "Banin” imzası ilə dərc olunan "Qafqaz günləri” kitabı ona ilk uğur qazandırır. Kitab işıq üzü gördükdən sonra Andre Marlo, İvan Bunin, Nikos Kazaçakis, Anri Monterlen, Ernest Yungen kimi qərb yazıçılarında Baninə rəğbət yaranır. İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı, alman yazıçısı və filosofu Ernest Yungenlə Baninin dostluğu yarım əsrdən çox davam edir. Banin hətta Yungen haqqında kitab yazır.

Baninin uşaqlığının ağlı-qaralı xatirələri "Qafqaz günləri” kitabında əks olunub. Bundan sonra yazdığı "Paris günləri”, "Ernst Yungenlə görüş”, "Mən opiumu seçdim”, "Sonra”, "Sonuncu ümidin çağırışı” və digər romanları ona geniş oxucu kütləsi qazandırır. Son kitabı – "Mariya mənə nə danışdı” romanı 1991-ci ildə, ölümündən bir il əvvəl işıq üzü görür. 

Banin Fransada təkcə romanları ilə deyil, həm də rus, ingilis, alman dillərindən gözəl tərcüməsi kimi tanınırdı. O, İvan Buninin və Fyodor Dostoyevskinin yaradıcılığının ən yaxşı bilicilərindən sayılırdı.

Yaşından nisbətən cavan görünən Baninin şux görkəmi hamını heyrətə salır və onu Şərq gözəli adlandırırdılar. Yazıçı İvan Bunin ona "Şamaxı şahzadəsi” adı qoymuşdu.

Onunla ilk görüşən azərbaycanlı diplomat Ramiz Abutalıbov olub. Bu hadisə 1981-ci ilə - Parisdə Azərbaycan xalçalarının sərgisinin keçirildiyi vaxt baş verib.

Fransız mühitinə qaynayıb-qarışmasına baxmayaraq, Banin soy-kökünü heç vaxt yaddan çıxarmamışdı. O, Dağlıq Qarabağda baş verən hadisələri həyəcanla izləyirdi. Parisdəki "Azərbaycan evi” assosiasiyasının üzvü olan Banin Fransanın kütləvi informasiya vasitələrində mütəmadi olaraq Qarabağ hadisələri ilə bağlı məqalələrlə çıxış edirdi.

1992-ci il oktyabrın 29-da "Fiqaro” qəzeti olduqca kədərli bir məlumat yayır: "İlk fransızdilli azərbaycanlı yazıçı Banin vəfat edib...”. Ömrünün axırınadək Vətənə gələ bilməyən, Azərbaycan həsrəti ilə dünyadan köçən Banin üzərinə düşən vəzifəni layiqincə yerinə yetirmiş, öz qələmi ilə Azərbaycanı dünyada və Fransada tanıtmışdı.
XƏBƏR LENTİ
Dünən, 12:08 | Abşeronun yeniyetmə cüdoçuları zona mərhələsinin qalibi adını qazanıblarDünən, 11:02 | Abşeronda sumo üzrə Azərbaycan çempionatı keçiriləcəkDünən, 10:57 | Abşeronda tayboks üzrə respublika turniri keçiriləcəkDünən, 10:54 | Abşeron rayonunda bir gündə 20 min ağac əkiləcəkDünən, 10:48 | Xırdalan musiqi məktəbi kollektivinin Gürcüstana növbəti səfəriDünən, 10:34 | Məmmədli kəndinə yeni elektrik xətti çəkilirDünən, 09:44 | Murad Dadaşov Qarabağ əlillərinə avtobus hədiyyə etdi — Canlı yayımda açıqlandı18-10-2019, 15:40 | İradə Gülməmmədova Xırdalan şəhər sakinlərilə görüşdü17-10-2019, 17:29 | YAP Abşeron rayon təşkilatında “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi” mövzusunda “dəyirmi masa” keçirilib17-10-2019, 17:11 | Mehdiabad sakinlərinə şad xəbər - vətəndaşların problemləri həllini tapıb17-10-2019, 14:12 | Abşeronlu Səkinə Qasımova Beynəlxalq Muğam Festivalının qalibi oldu16-10-2019, 15:08 | Abşeron Mədəniyyət Mərkəzində “Rəngsaz” tamaşası nümayiş etdirilib16-10-2019, 14:56 | “Diqqət uşaqlar!” hərəkətin təhlükəsizliyi aylığına yekun vurulub16-10-2019, 14:33 | Abşeron Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı yanında İctimai Şuranın növbəti iclası keçirilib16-10-2019, 13:02 | Vüqar Babayevin qələbəsi Novxanıda böyük sevinclə qarşılanıb15-10-2019, 19:22 | Novxanı sakinlərinə şad xəbər - yeni kanalizasiya xətləri çəkilir15-10-2019, 17:22 | 59 nəfər ASAN könüllüsü Abşeron RİH-də təcrübə keçəcək15-10-2019, 16:54 | Abşeronda seçkilərin keçirilməsi ilə bağlı seminar-müşavirə keçirilib15-10-2019, 14:27 | Azərbaycanın inkişafında yeni mərhələnin başlandığı gün14-10-2019, 16:34 | Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə görüşüb14-10-2019, 14:37 | Digah məktəbinin kollektivi leykozdan əziyyət çəkən şagirdə baş çəkib14-10-2019, 12:12 | Suriyanın şimalında əməliyyatlar başlanandan öldürülən terrorçuların sayı 550-yə çatıb