8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü ərəfəsində Azərbaycan qadınının cəmiyyətdəki rolu, keçdiyi şərəfli inkişaf yolu və dövlət quruculuğundakı fəal iştirakı bir daha diqqət mərkəzinə gəlir. Azərbaycan tarixi boyu qadınlarımız təkcə ailə ocağının qoruyucusu deyil, həm də Vətənin müdafiəsində, siyasi və dövlət quruculuğu sahəsində əsl vətənpərvərlik nümunəsi nümayiş etdirmişlər. Xalq ədəbiyyatımızın ən qədim yadigarı olan “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanından süzülüb gələn qadın şücaəti, tariximizin müxtəlif dönəmlərində Tomris, Nüşabə, Möminə Xatun, Sara Xatun, Tutu Bikə, Nigar və Həcər kimi lider qadınların simasında əbədiləşmişdir. Bu tarixi varislik Azərbaycan qadınının həm döyüş meydanında, həm də diplomatik masada göstərdiyi qətiyyətin bariz təzahürüdür.
Milli dövlətçilik tariximizin ən parlaq səhifələrindən biri kimi, Şərqdə ilk dəfə məhz Azərbaycanda qadınlara seçib-seçilmək hüququnun verilməsi ölkəmizin demokratik dəyərlərə sadiqliyinin göstəricisidir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə qazanılan bu hüquq, bir çox Qərb dövlətlərindən belə öncə reallaşaraq qadınlarımızın ictimai-siyasi həyata inteqrasiyasının təməlini qoymuşdur. Sürətlə maariflənən Azərbaycan xanımları milli-mənəvi dəyərlərə sadiq qalmaqla yanaşı, ana dilimizin və mədəniyyətimizin ən etibarlı dayağına çevrilmiş, öz dərin zəkaları ilə müasir cəmiyyətin intellektual potensialını formalaşdırmışlar.
Müasir Azərbaycanda qadın siyasətinin institusional əsasları Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuşdur. Ulu Öndər ölkə həyatının bütün sahələrində qadınlara xüsusi yer ayıraraq, onların rəhbər vəzifələrdə təmsil olunmasını dövlət siyasətinin prioritetinə çevirmişdir. 1998-ci ildə Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması və həmin il Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayının keçirilməsi bu istiqamətdə atılan tarixi addımlardır. Heydər Əliyevin 2000-ci ildə imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında dövlət qadın siyasətinin həyata keçirilməsi haqqında" Fərman isə qadınların dövlət idarəçiliyində bərabər təmsilçiliyi üçün yeni üfüqlər açmışdır. Bu siyasətin hüquqi bazası Konstitusiyamızda təsbit olunmuş bərabərlik prinsipləri, eləcə də Azərbaycanın qoşulduğu Pekin Bəyannaməsi və BMT-nin müvafiq konvensiyaları ilə daha da möhkəmləndirilmişdir.
Bu gün dövlət qadın siyasəti Prezident İlham Əliyev tərəfindən yeni meyarlarla zənginləşdirilərək uğurla davam etdirilir. 2006-cı ildə qəbul edilmiş “Gender bərabərliyinin təminatları haqqında” və 2010-cu ildə qəbul edilmiş “Məişət zorakılığının qarşısının alınması haqqında” qanunlar cəmiyyətdəki stereotiplərin qırılmasına və qadın hüquqlarının müdafiəsinə hüquqi təminat vermişdir. Hazırda icrasına başlanılan “Azərbaycan Respublikasında gender bərabərliyi üzrə 2026–2028-ci illər üçün Milli Fəaliyyət Planı” qadınların rəqəmsal savadlılığının artırılmasından tutmuş iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə qədər geniş spektri əhatə edərək, onların cəmiyyətdəki fəallığını yeni müstəviyə daşıyır.
Azərbaycan qadınının dünyadakı nüfuzunun yüksəlməsində və "yumşaq güc" siyasətinin uğurla tətbiqində Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın fəaliyyəti müstəsna rol oynayır. Heydər Əliyev Fondunun prezidenti kimi onun həyata keçirdiyi humanitar, mədəni və təhsil layihələri Azərbaycan qadınının xeyirxahlıq və mərhəmət rəmzi olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirir. Mehriban xanımın 2026-cı ilin fevral ayında yaradılmış Rəqəmsal İnkişaf Şurasına rəhbərlik etməsi isə ölkəmizin texnoloji gələcəyində və innovasiya əsaslı iqtisadi modelə keçidində qadın liderliyinin ən ali nümunəsidir.
Statistik göstəricilər də Azərbaycan qadınının artan gücünü təsdiqləyir; belə ki, ölkə əhalisinin 50,2 faizini təşkil edən qadınların məşğul əhali arasındakı payı 48 faizdən çoxdur. Son illərdə qadın sahibkarların xüsusi çəkisi 23,7 faizə, yerli özünüidarəetmə orqanlarında təmsilçilik isə təxminən 40 faizə yüksəlmişdir. Milli Məclisdə qadın deputatların sayının ardıcıl artaraq VII çağırışda 26 nəfərə çatması və parlamentə qadın spikerin rəhbərlik etməsi siyasi sistemin gender həssaslığının göstəricisidir. "Güclü Cəmiyyətin Zərif Simaları" kimi layihələr isə regionlarda, o cümlədən işğaldan azad edilmiş Xankəndi kimi şəhərlərimizdə gənc qızların liderlik və rəqəmsal bacarıqlarını inkişaf etdirərək gələcəyin qüdrətli Azərbaycan qadınlarını yetişdirir. Bu gün Azərbaycan qadını həm orduda, həm elmdə, həm də iqtisadiyyatda dövlətimizin tərəqqisinə misilsiz töhfələr verməkdədir.
Mahnur Hüseynova,
Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
