Heydər Əliyev və Azərbaycan Təhsili: Ulu Öndərin Elmə və Maarifə Sönməyən Ehtiramı

Heydər Əliyev və Azərbaycan Təhsili: Ulu Öndərin Elmə və Maarifə Sönməyən Ehtiramı
Müstəqil Azərbaycan dövlətinin banisi, xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin çoxşaxəli fəaliyyətinin ən parlaq səhifələrindən biri də təhsilə və maarifə göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Dahi liderin təhsil sahəsində həyata keçirdiyi islahatlar, verdiyi qərarlar və irəli sürdüyü strateji baxış bu gün də Azərbaycanın uğurlu təhsil modelinin əsas dayağını təşkil edir.
Ulu Öndərin təhsil sahəsində həyata keçirdiyi siyasət yalnız bir dövrün deyil, bütöv bir inkişaf fəlsəfəsinin təcəssümüdür. Bu baxımdan Heydər Əliyevin irsi, xüsusilə təhsilə dair baxışları, Azərbaycan gəncliyinin formalaşması, elmin inkişafı və milli kadr potensialının gücləndirilməsi istiqamətində əvəzsiz rol oynamışdır.
________________________________________
“Təhsil millətin gələcəyidir” – prinsipi və əbədi yol xəritəsi
Heydər Əliyev üçün təhsil sadəcə bir sahə deyil, dövlətin əsas sütunlarından biri idi. O, dəfələrlə qeyd edirdi ki, “Təhsil hər bir ölkənin, hər bir xalqın həyatını müəyyən edən amildir”. Bu yanaşma onun bütün fəaliyyətində özünü qabarıq şəkildə göstərirdi.
Sovet dövründə Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illərdə də Heydər Əliyev təhsilin inkişafını xüsusi diqqətdə saxlamış, məktəb tikintisinə, kadr hazırlığına, elmi tədqiqatların aparılmasına və müəllim nüfuzunun artırılmasına mühüm önəm vermişdi. Onun rəhbərliyi ilə onlarla yeni təhsil müəssisəsi tikilmiş, ucqar bölgələrdə məktəblərin inşasına başlanmış və savadsızlığın aradan qaldırılması üçün sistemli tədbirlər görülmüşdü.
________________________________________
Heydər Əliyevin Moskvadakı fəaliyyəti və azərbaycanlı gənclərin gələcəyi
1970–1980-ci illərdə Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə minlərlə azərbaycanlı gənc keçmiş SSRİ-nin ən nüfuzlu ali məktəblərinə göndərildi. Bu proses sistemli şəkildə həyata keçirilirdi və məqsəd Azərbaycanın gələcəyi üçün yüksək ixtisaslı milli kadrlar hazırlamaq idi. Həmin dövrdə Moskva, Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq), Kiyev, Xarkov kimi şəhərlərdə təhsil almış azərbaycanlılar sonradan ölkəmizin elmi, iqtisadi və siyasi həyatında fəal iştirak etdilər.
Bu təşəbbüs təkcə fərdi nailiyyət deyildi – bu, bir liderin xalqının sabahını düşünən uzaqgörən siyasətinin bariz nümunəsi idi. Azərbaycanlı gənclərin təhsil alması üçün dövlət səviyyəsində xüsusi yerlər ayrılması, onların dəstəklənməsi və sonradan vətənə dönərək öz biliklərini tətbiq etmələri məhz Ulu Öndərin uzaqgörən siyasətinin nəticəsi idi.
________________________________________
Müstəqillik dövründə təhsilə yeni nəfəs
1993-cü ildə xalqın təkidi ilə yenidən siyasi hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev müstəqil Azərbaycanın təhsil sisteminin də əsaslarını yenidən formalaşdırmağa başladı. Ölkənin iqtisadi və siyasi vəziyyəti nə qədər ağır olsa da, təhsil sahəsində islahatlar dayandırılmadı.
Yeni məktəblərin inşası, təhsil proqramlarının yenilənməsi, beynəlxalq əlaqələrin qurulması və xaricdə təhsil imkanlarının yaradılması bu dövrün mühüm hadisələri sırasında yer aldı. Ən vacib addımlardan biri də “Təhsil haqqında” ilk qanunun qəbul olunması oldu. Bu sənəd müstəqil dövlətin təhsil sistemini hüquqi əsaslarla təmin etdi və gələcək islahatlara yol açdı.
Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1997-ci ildə qəbul edilən “Azərbaycan Respublikasının Təhsil Sahəsində İslahat Proqramı” bu sahədə sistemli inkişaf üçün strateji yol xəritəsi rolunu oynadı. Müəllimlərin sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılması, kurikulumların təkmilləşdirilməsi və informasiya texnologiyalarının tətbiqi bu proqramın əsas istiqamətləri idi.
________________________________________
Xaricdə təhsil: qloballaşan dünyanın bir hissəsi olmaq
Heydər Əliyev qloballaşan dünyada rəqabətə davamlı Azərbaycan vətəndaşının formalaşması üçün beynəlxalq təhsilin əhəmiyyətini xüsusi vurğulayırdı. Onun göstərişi ilə xaricdə təhsil almaq istəyən tələbələr üçün geniş imkanlar yaradıldı. Bu siyasət sonradan Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə “2007–2015-ci illərdə Azərbaycan gənclərinin xaricdə təhsili üzrə Dövlət Proqramı” kimi davam etdirildi.
Bu, Ulu Öndərin qoyduğu təməl üzərində inşa edilən uzunmüddətli və perspektivli bir siyasətin bariz göstəricisidir. Xaricdə təhsil alan gənclər bu gün Azərbaycanın iqtisadiyyatında, idarəetməsində, elm və texnologiya sahəsində önəmli rol oynayırlar.
________________________________________
Müəllim nüfuzu və milli-mənəvi tərbiyə
Heydər Əliyev müəllim peşəsini həmişə yüksək dəyərləndirirdi. O deyirdi: “Müəllim gələcəyin qurucusudur”. Onun dövründə müəllimlərin statusu artırıldı, onların maaş və sosial təminatı mərhələli şəkildə yaxşılaşdırıldı. Eyni zamanda, gənc nəslin milli ruhda tərbiyəsi, vətənə bağlı, azərbaycançılıq ideologiyasına sadiq vətəndaşların yetişməsi təhsil sisteminin prioritetlərindən biri kimi müəyyən olundu.
Ümummilli lider milli-mənəvi dəyərləri unutmadan, çağdaş təhsil modelinə keçidin tərəfdarı idi. Onun ideyaları bu gün də Azərbaycan məktəblərində, universitetlərində yaşadılır və gələcək nəsillərə ötürülür.
________________________________________
Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti – bu siyasətin davamı
2004-cü ildə fəaliyyətə başlayan Heydər Əliyev Fondu Ulu Öndərin təhsilə dair strateji baxışlarını müasir dövrdə uğurla davam etdirir. Fondun prezidenti Mehriban Əliyevanın rəhbərliyi ilə ölkənin bütün bölgələrində yüzlərlə məktəb binası tikilib və əsaslı şəkildə təmir olunub. “Yeniləşən Azərbaycana yeni məktəb” proqramı çərçivəsində ən ucqar kəndlərdə belə müasir tədris şəraiti yaradılıb.
Fondun təhsil layihələri təkcə fiziki infrastrukturla məhdudlaşmır – eyni zamanda məktəbəqədər təhsilin inkişafı, xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün təhsil imkanlarının genişləndirilməsi, innovativ təhsil metodlarının tətbiqi istiqamətində də mühüm işlər görülür.
________________________________________
Nəticə: Təhsildə Heydər Əliyev irsi – sabaha açılan yol
Bu gün Azərbaycan təhsili regionun aparıcı təhsil sistemlərindən biri kimi formalaşıbsa, bu, ilk növbədə, Heydər Əliyevin zamanında atdığı strateji addımların, müdrik qərarların və uzaqgörən siyasətin nəticəsidir. Onun təhsilə dair baxışları yalnız bir dövrün deyil, sabaha yönəlmiş bir missiyanın təməlidir.
Ulu Öndərin özünün də dediyi kimi:
“Azərbaycanın gələcəyi onun bugünkü məktəblərində, ali təhsil ocaqlarındadır. Gənclərimiz nə qədər savadlı, vətənpərvər və bacarıqlı olsalar, dövlətimiz də bir o qədər güclü olacaq.”
Bu sözlər bu gün də aktuallığını qoruyur və hər bir müəllim, tələbə, siyasətçi və təhsil işçisinin yoluna işıq salır.

Rəmziyyə Heydərova,
İ.Yusifov adına Görədil kənd tam orta məktəbin direktoru