İlham Əliyev martın 12-də Bakıda keçirilən XIII Qlobal Bakı Forumunda “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusunda çıxış edərək müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik, sülh və əməkdaşlıq məsələlərinin əhəmiyyətinə toxunub. Dövlət başçısı bildirib ki, hazırkı geosiyasi şəraitdə təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri hər bir ölkənin gündəliyində əsas prioritetə çevrilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu amillər olmadan digər inkişaf istiqamətləri əhəmiyyətini itirir, çünki son illərdə uzun müddət sabit inkişaf yolu keçmiş dövlətlər belə ciddi risklərlə üzləşirlər.
Prezident qeyd edib ki, regional təhlükəsizlik Azərbaycan üçün hər zaman əsas məsələ olub. İşğal dövründə ölkənin əsas məqsədi sülhün təmin edilməsi və suverenliyin bərpası idi. Bu proses uzun illər davam etsə də, nəticədə Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edib və hazırda regionda yeni mərhələ başlayıb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan artıq yeddi aydır sülh şəraitində yaşayır və bu, güclü siyasi iradə, cəsarət və ardıcıl siyasətin nəticəsidir. Prezident xatırladıb ki, Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsində təsbit olunmuş özünümüdafiə hüququ çərçivəsində təmin edilib.
Dövlət başçısı bildirib ki, Azərbaycan işğal altında qalmış ərazilərini güc yolu ilə azad edib, lakin sülhə siyasi yollarla nail olub. Onun sözlərinə görə, bu, müasir tarixdə nadir nümunələrdən biridir. Təxminən 30 il ərzində ölkə ərazisinin 20 faizi işğal altında qalıb, milyonlarla insan etnik təmizləməyə məruz qalıb. Bu müddətdə beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən münaqişəyə lazımi səviyyədə diqqət yetirilməyib və bəzi beynəlxalq aktorların selektiv yanaşması problemin uzun illər həll olunmadan qalmasına səbəb olub. Prezident qeyd edib ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasını tələb edən qətnamələri illərlə icra olunmayıb.
Prezident İlham Əliyev çıxışında 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ Müharibəsinin nəticələrinə də toxunaraq bildirib ki, sülh yolu ilə həll üçün bütün imkanlar tükəndikdə və beynəlxalq hüquq Azərbaycanın tərəfində olduqda gücdən istifadə qaçılmaz idi. Azərbaycan əvvəlcə hərbi yolla öz torpaqlarını azad edib, daha sonra siyasi dialoq vasitəsilə sülh prosesinə nail olub. Prezident bunu müasir tarixdə nadir təcrübə kimi qiymətləndirib və qeyd edib ki, bu proses suverenliyin bərpası ilə yanaşı regionda yeni siyasi reallıqlar yaradıb.
Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün əldə olunması da mühüm tarixi mərhələdir. Onun sözlərinə görə, 2023-cü ilin sentyabrında baş vermiş son hərbi toqquşmadan sonra 2025-ci ilin avqustunda sülh sazişinin paraflanmasına qədər iki ildən də az vaxt keçib və bu, normallaşma prosesinin olduqca sürətli getdiyini göstərir. Prezident bildirib ki, hazırda sərhəddə sabitlik hökm sürür, atəşkəs pozuntuları və insan itkiləri müşahidə olunmur. Azərbaycanın məqsədi isə uzunmüddətli deyil, davamlı və möhkəm sülhün təmin edilməsidir.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycan sülhün yalnız kağız üzərində deyil, real həyatda möhkəmlənməsi üçün konkret addımlar atır. Bu çərçivədə Ermənistana müxtəlif istiqamətlərdən malların daşınmasına qoyulmuş bütün məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb və ölkə üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən neft məhsullarının ixracına başlanılıb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, bu addımlar Azərbaycanın sülhə sadiqliyinin göstəricisidir və ölkə regionda sabitliyin möhkəmlənməsinə töhfə vermək niyyətindədir.
Prezident çıxışında vasitəçilik institutunun fəaliyyətinə də toxunaraq bildirib ki, uzun illər münaqişənin həlli ilə məşğul olmuş ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti nəticə verməyib. Onun sözlərinə görə, vasitəçilərin əsas məqsədi münaqişəni həll etməkdən daha çox onu dondurmaq və uzun müddət davam etdirmək olub.
Dövlət başçısı müasir dünyada enerji təhlükəsizliyinin də milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsinə çevrildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, enerji bazarında baş verən dəyişikliklər qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi təsir yaradır və tarazlı enerji siyasəti böyük əhəmiyyət daşıyır. Prezident qeyd edib ki, Azərbaycan bütün enerji seqmentlərində – neft, qaz, neft məhsulları, neft-kimya məhsulları və elektrik enerjisi sahəsində istehsal və ixrac imkanlarına malikdir. Son bir ildə Azərbaycan qazını alan ölkələrin sayı 12-dən 16-ya yüksəlib və onların hamısı qazı boru kəmərləri vasitəsilə əldə edir. Bu göstəriciyə görə Azərbaycan coğrafi əhatə baxımından dünyada ən geniş qaz təchizat şəbəkəsinə malik ölkələrdən biridir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında nəqliyyat və logistika sahəsində Azərbaycanın artan roluna da diqqət çəkib. O bildirib ki, münaqişələr və geosiyasi gərginliklər bir çox ənənəvi nəqliyyat marşrutlarının pozulmasına səbəb olur və bu, qlobal tədarük zəncirləri üçün ciddi problemlər yaradır. Azərbaycan isə enerji sektorundan əldə olunan gəlirləri nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişafına yönəldərək regionun əsas tranzit mərkəzlərindən birinə çevrilib. Bu gün ölkə həm Şərq–Qərb nəqliyyat dəhlizi, həm də Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizi üzrə mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir və hər iki marşrut üzrə infrastruktur layihələri artıq tam şəkildə tamamlanıb.
Prezident bildirib ki, Ermənistanla sülh əldə edildikdən sonra regionda yeni nəqliyyat imkanları yaranır. Bu çərçivədə Orta Dəhlizin yeni istiqaməti üzərində iş aparılır və bu marşrut Ermənistan ərazisindən keçəcək. Bu layihə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında davamlı nəqliyyat, enerji və kommunikasiya əlaqələrinin yaradılmasına imkan verəcək. Prezident vurğulayıb ki, bu təşəbbüs yalnız Azərbaycan üçün deyil, region ölkələri üçün də yeni iqtisadi imkanlar yaradacaq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına xidmət edəcək.
Faiq Xosrovlu
Mehdiabad qəsəbə 5 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
